As políticas culturais en Galicia

Arquivo Editorial Galaxia

Ao longo deste artigo realizaremos unha reflexión xeral sobre as políticas culturais en Galicia, sobre os seus principais destinatarios e axentes, os seus obxectivos (implícitos e explícitos) e a súa evolución recente. Deixaremos indicados algúns problemas, abriremos preguntas para suscitar o debate e apuntaremos posibles solucións. Non se trata dun texto académico senón ensaístico, e polo tanto non aspiramos a sentar cátedra senón a mostrar un conxunto de informacións e opinións persoais desde un estilo libre e con certa orde.

Como é ben sabido, a política é unha forma de canalizar o conflito social. Ningunha política é neutra: favorece a certos segmentos de poboación en detrimento doutros. O mesmo sucede coas políticas culturais. Se queremos coñecer quen sae beneficiado e quen prexudicado da acción cultural pública, teremos que observar cales son os obxectivos manifestos de política cultural das administracións. E aquí xa atopamos o primeiro escollo: en moi contadas ocasións os obxectivos culturais son explícitos, e cando o son adoitan expresar boas intencións e vaguidades difíciles de cuantificar e que a pouco comprometen. Di Arturo Rodríguez Morató (2012):

Se partimos da clásica distinción en socioloxía das organizacións, entre organizacións que operan con tecnoloxías e obxectivos ben definidos e están sometidos a estritos controis dos seus outputs (organizacións baseadas na eficiencia) e outras cuxos obxectivos e procedementos son máis vagos e carecen deses controis (organizacións baseadas na lexitimidade), vemos que as administracións e institucións culturais, que canalizan a política cultural, se sitúan claramente do lado das segundas.

Aínda que podemos identificar numerosas excepcións na contorna estatal e europea, cremos que este principio xeral é particularmente acaído para as institucións culturais galegas. No noso país, a planificación da cultura é unha rareza, así como a elaboración previa de diagnósticos que xustifiquen unha política ou a posterior avaliación de resultados. Polo tanto, se non dispomos de documentos oficiais a partir dos cales discernir que grupo social está sendo priorizado ou subordinado, recorramos aos expertos. Di Pau Rausell (2016):

O gasto local en cultura en España mostra os maiores niveis de ineficiencia, sucumbiu, como noutros casos, ao modelo clientelar e, en xeral, mostra poucos niveis de transparencia e participación.

E a respecto das tomas de decisión dos responsables políticos da cultura, engade:

En primeiro lugar, hai que superar a aproximación ocorrencial e presentar certa racionalidade instrumental. O contexto das políticas culturais viviu baixo unha retórica onde o argumento “culturalista” e a repetición de clixés e lugares comúns foron suficientes para xustificar decisións ocorrenciais. Estas decisións, en moitos casos foron froito da incompetencia, pero noutros moitos serviron para que axentes interesados e lobbies secuestrasen o interese colectivo.

Tamén, ao falar das políticas culturais en España a partir da Transición, Lluís Bonet (2016) sinala que estiveron “orientadas á oferta”, foron “manirrotas”, “pouco sustentables a longo prazo“, “miopes a respecto das dinámicas socio-comunitarias” e “clientelares cos produtores”. Polo tanto xa podemos deducir algo. Houbo unha tendencia xeral ao clientelismo e á relación privilexiada entre decisores públicos (responsables políticos ou técnicos da administración) cos produtores de cultura (artistas, empresas, lobbies sectoriais), que secuestrou o interese colectivo e que desatendeu a cidadanía e as dinámicas sociais. O retrato encaixa á perfección co que a nosa experiencia indica para o caso galego.

Un dos síntomas da escasa ou nula orientación en Galicia das políticas culturais cara á cidadanía podémolo atopar…

(continuar a ler no seguinte enlace: As políticas culturais en Galicia, revista Grial, nº 215)

Advertisements

One thought on “As políticas culturais en Galicia

  1. Pingback: Análise das políticas culturais en Galicia | BenCuriosa

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

w

Conectando a %s